شوراهای محلّی

یکی از دستاوردهای انقلاب اسلامی ایران، ایجاد شوراهای اسلامی است و یکی از مظاهر دموکراسی و حاکمیت مردم بهشمار میرود و اهمیت آن به قدری است که تعدادی از اصول قانون اساسی به آن اختصاص داده شده است.

<<طبق دستور قرآن کریم:

«وَأَمْرُهُمْ شُورَى بَینَهُمْ» (شوری/38)

«وَشَاوِرْهُمْ فِی الأَمْرِ» (آلعمران/159)

شوراها، مجلس شورای اسلامی، شورای استان، شهرستان، شهر، محل، بخش، روستا و نظایر آنها از ارکان تصمیمگیری و ادارۀ امور کشورند.موارد، طرز تشکیل و حدود اختیارات و وظایف شوراها را این قانون و قوانین ناشی از آن معین می کند.» (مفاد اصل 7 قانون اساسی)

اصول تشکیلات شوراها:

دورۀ فعالیت هر شورا از تاریخ تشکیل، چهار سال است و انتخاب مجدد آن بلامانع است.

أ) تعداد اعضای شورای اسلامی روستاهای تا 1500 نفر جمعیت، سه نفر و بیش از آن 5 نفر است.

ب) تعداد اعضای شوراهای بخش 5 نفر است که با اکثریت نسبی از بین نمایندگان منتخب شوراهای واقع در محدوده بخش تشکیل میشود.

شرایط انتخاب کنندگان:

طبق ماده 25 قانون انتخابات،شرایط انتخاب کنندگان عبارت است از:

1) تابعیت ایران؛

2) داشتن حداقل سن 15 سال تمام؛

3) سکونت حداقل یک سال در محل.

شرایط انتخاب شوندگان:

1) تابعیت ایران؛

2) داشتن 25 سال سن؛

3) سکونت حداقل یکسال متصل به زمان اخذ رأی در محل؛

4) اعتقاد و التزام عملی به اسلام و ولایت مطلقه فقیه؛

5) وفاداری به قانون اساسی؛

6) داشتن سواد خواندن و نوشتن.

اموال و بودجه شوراها:

شوراها دارای شخصیت حقوقی هستند و میتوانند صاحب اموال شوند. بودجه شوراها از طریق درآمدهای محلی و در صورت نیاز از طریق عوارضی که در مقابل خدمات ارائه شده وضع میشود، تأمین میشود و کمبودهای آنرا دولت به درخواست شورای عالی استانها، از محل درآمدهای عمومی جبران میکند.

وظایف شوراها:

الف) شورای روستا:طبق ماده 68 قانون انتخابات،وظایف شورای روستا عبارت است از:

1) نظارت بر حسن اجرای تصمیمات شورای روستا؛

2) بررسی و شناخت کمبودها؛

3) جلب مشارکت و خودیاری مردم؛

4) تبیین و توجیه سیاستهای دولت؛

5) تلاش برای رفع اختلافات محلی؛

6) انتخابات فردی ذیصلاح جهت دهیاری برای مدت 4 سال و ... .

ب) وظایف و اختیارات شورای بخش:طبق ماده 70 قانون مذکور،وظایف و اختیارات شورای بخش به شرح زیر است:

1) بررسی و آگاهی از مشکلات و کمبودهای اجتماعی، فرهنگی، آموزشی، اقتصادی و عمرانی، بهداشتی و سایر امور رفاهی بخش؛

2) همکاری با مسئولان اجرائی کشور؛

3) ایجاد هماهنگی لازم بین شوراهای روستایی واقع در بخش و ... .

ج) وظایف و اختیارات شورای شهر:طبق ماده 71 قانون انتخابات،وظایف و اختیارات شورای شهر عبارت است از:

1) انتخاب شهردار برای مدت 4 سال؛

2) بررسی و شناخت کمبودها و نیازها، و نارسائیهای اجتماعی، فرهنگی و تهیه طرحها و پیشنهادهای اصلاحی؛

3) نظارت بر حسن اجرای مصوبات شورا؛

4) همکاری با مسئولان اجرائی و نهادها و سازمانهای مملکتی؛

5) برنامهریزی در خصوص مشارکت مردم در انجام خدمات اجتماعی، اقتصادی و ...؛

6) اقدام در خصوص تشکیل انجمنها و نهادهای اجتماعی، امدادی، ارشادی؛

7) تصویب بودجه و اصلاح متمم بودجه سالانه شهرداری؛

8) تصویب معاملات و نظارت بر آنها که توسط شهرداری انجام گرفته است؛

9) تصویب وامهای پیشنهادی شهرداری؛

10) نامگذاری معابر، خیابانها، کوچه و کوی؛

11) تصویب نرخ کرایه وسایل نقلیه درون شهری؛

12) نظارت بر امور تماشاخانهها، بهداشت، ایجاد گورستانها و دیگر اماکن عمومی و وظایف دیگری که در قانون آمده است.

نظارت دولت بر شوراها:

طبق اصل 103 قانون اساسی، استانداران، بخشداران و سایر مقامات کشوری در حدود اختیارات شوراها ملزم به رعایت تصمیمات آنها هستند و هرگاه اعتراض به تصمیمات شورا داشته باشند میتوانند طبق شرایط مقرر در قانون نسبت به آنها موارد زیر را اعمال نمایند:

1) ابطال مصوبات شوراها؛

2) انحلال شورا؛

3) سلب عضویت از اعضای شوری.

نویسنده : شعبانعلی جباری

وبلاگ حقوقی محمد نصری مهاجری...